Wat er precies verbleekt
Licht breekt kleurstoffen af, en niet elk materiaal is even gevoelig. Papier, karton, textiel, veren, hout en veel kunststoffen verkleuren merkbaar binnen enkele jaren. Metaal, glas, steen en geglazuurd aardewerk zijn ongevoelig. Bij speelgoed en modellen is de verf het zwakke punt: rood en geel verschieten het snelst, blauw en groen houden langer stand. Wie een verzameling deels in en deels uit het licht bewaart, ziet na een paar jaar het verschil zodra hij de stukken naast elkaar legt.
Uv is niet de enige boosdoener
Uv-straling doet de meeste schade per eenheid licht, maar zichtbaar licht bleekt ook, alleen langzamer. Dat is de reden waarom uv-werend glas geen garantie is: het houdt een groot deel van de uv-straling tegen, maar laat het zichtbare licht door. Een vitrine met uv-glas recht in de zon verbleekt uiteindelijk nog steeds, alleen trager. De totale lichtdosis telt: fel licht gedurende korte tijd doet ongeveer evenveel als zwak licht gedurende lange tijd.
Glas, folie of plaatsing
Er zijn drie manieren om in te grijpen. Uv-werend glas of acryl in de kast zelf is de duurzaamste oplossing en werkt altijd. Uv-folie op de ruiten van de kamer is goedkoper en beschermt meteen alles wat er staat, maar folie veroudert en moet na een jaar of tien vervangen worden. De derde manier kost niets: de kast ergens anders neerzetten. Van die drie is de plaatsing verreweg de doeltreffendste, en juist die wordt het minst overwogen.
Verlichting in de kast telt mee
Eigen verlichting in de vitrine draagt bij aan de totale lichtdosis. Moderne ledverlichting geeft vrijwel geen uv af en is daarmee veel vriendelijker dan de halogeenspotjes die vroeger in kasten zaten, maar het zichtbare licht blijft. Zet de verlichting daarom op een schakelaar in plaats van hem dag en nacht te laten branden, en kies een lage lichtsterkte. Musea houden voor gevoelig materiaal 50 lux aan, wat aanzienlijk minder is dan de meeste mensen thuis prettig vinden.
Wat u er zelf aan kunt merken
Verkleuring gaat zo geleidelijk dat u het op uw eigen stukken zelden ziet. Een eenvoudige controle helpt: leg een stukje karton of een reservestuk onder een deel van het object, of bewaar een identiek exemplaar in het donker. Vergelijk na een jaar of twee. Ziet u verschil, dan is de lichtdosis te hoog en verdient de plaatsing aandacht, ongeacht welk glas er in de kast zit.
